پس از رحلت رسول خدا (ص) نخستین الگوی انتخاب خلیفه بدون تکیه بر نصّ الهی پدیدار شد؛ الگویی که با مشکلات و مخالفت‌های فراوانی روبه‌رو گردید و برای تثبیت خود به پشتوانه اقتصادی، نظامی، سیاسی و فرهنگیِ قریش نیاز داشت و یکی از بطون تأثیرگذار آن، «بنومخزوم بن یقظه» بود. از آن‌جا که بررسی نقش قبایل قریش در تحولات آغازین خلافت برای فهم سازوکار مشروعیت‌بخشی آن ضرورت دارد، پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کهن شیعه و اهل‌سنت، ابعاد مختلف نقش‌آفرینی بنی‌مخزوم در شکل‌گیری و تثبیت خلافت خلفای نخستین را بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که در عصر ابوبکر، شخصیت‌هایی چون خالد بن ولید، عکرمه بن ابوجهل و مهاجر بن ابی‌امیه در سقیفه، جنگ‌های رِدّه و فتوحات نقش محوری داشتند و مناصب اجرایی چون ولایت یمن و عمان را به عهده گرفتند. در دوره عمر، حضور فعال مخزومیان در فتوحات شام و عراق، و تصدی ولایت شهرهایی همچون مکه و صنعاء، نشانگر استمرار جایگاه سیاسی آنان است. در عصر عثمان نیز حمایت آشکار بنی‌مخزوم از او در شورای شش نفره و دفاع از خلافت در بحران‌های پایانی، بر نفوذ این بطن در عرصه سیاست تأکید دارد. در دوره امام علی (ع)، گرچه اکثریت مخزومیان در جبهه مخالف بودند، اما استثناهایی مانند ام‌سلمه و فرزندانش در کنار امام قرار گرفتند. در مجموع بنی‌مخزوم با اتکا به سرمایه‌های نسبی، اقتصادی و نظامی، یکی از بازیگران اصلی در تحولات جانشینی پس از پیامبر اسلام (ص) بوده و در شکل گیری و تثبیت خلافت خلفا نقس بسیار مهمی داشتند.