مطالعات دینی نبوت و امامت

مطالعات دینی نبوت و امامت

نقد فرضیه تأثیرپذیری قرآن از مسیحیت سریانی با استناد به واژگان دخیل سریانی در قرآن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن
10.22034/gr.2026.547769.1096
چکیده
یکی از مهم‌ترین مسائل مرتبط با نبوت حضرت محمد (ص) وحیانیت قرآن و الهی بودن منشأ آن است. اما بسیاری از خاورشناسان در جستجوی منابع بشری برای قرآن برآمده، و به واژگان دخیل قرآن توجه کرده‌اند. در دهه‌های اخیر توجه به وام‌واژگان سریانی در این زمینه فزونی چشمگیری داشته‌است. ادعای برخی از خاورشناسان این است که پیامبر اسلام (ص) در نتیجه تماس با برخی مسیحیان - به ویژه از کلیسای سریانی- نخستین کسی بود که این واژگان را به کار گرفت یا آنها را در قرآن وارد ساخت. با توجه به اهمیت تعیین رابطه میان وجود واژگان دخیل سریانی در قرآن و تأثیر مسیحیت سریانی بر این متن مقدس، در بررسی وحیانیت قرآن کریم، این نوشتار با روش تاریخی به گردآوری داده‌های مرتبط پرداخته، و با رویکردی تاریخی این رابطه را مورد واکاوی قرار می‌دهد. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که با توجه به (1) رواج وامگیری واژگانی در همه زبان‌ها، (2) تأثیر ناگزیر فضای فرهنگی مشترک بر اشتراکات واژگانی، (3) مشکل تعیین زبان مبدأ و زبان‌های واسطه در فرایند وام‌گیری، (4) مشکل تشخیص وام‌واژه از واژه عربی، (5) ورود واژگان دخیل به زبان عربی پیش از اسلام، (6) ناچیز بودن درصد وام‌واژگان سریانی در مقایسه با واژگان عربی قرآن، و (7) عدم تلازم اشتراک واژگانی و اقتباس اندیشه، وجود وام‌واژگان سریانی در قرآن نشانگر اقتباس از مسیحیت سریانی نیستند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

نقد فرضیه تأثیرپذیری قرآن از مسیحیت سریانی با استناد به واژگان دخیل سریانی در قرآن[

نویسنده English

سید محمد سلطانی
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن
چکیده English

یکی از مهم‌ترین مسائل مرتبط با نبوت حضرت محمد (ص) وحیانیت قرآن و الهی بودن منشأ آن است. اما بسیاری از خاورشناسان در جستجوی منابع بشری برای قرآن برآمده، و به واژگان دخیل قرآن توجه کرده‌اند. در دهه‌های اخیر توجه به وام‌واژگان سریانی در این زمینه فزونی چشمگیری داشته‌است. ادعای برخی از خاورشناسان این است که پیامبر اسلام (ص) در نتیجه تماس با برخی مسیحیان - به ویژه از کلیسای سریانی- نخستین کسی بود که این واژگان را به کار گرفت یا آنها را در قرآن وارد ساخت. با توجه به اهمیت تعیین رابطه میان وجود واژگان دخیل سریانی در قرآن و تأثیر مسیحیت سریانی بر این متن مقدس، در بررسی وحیانیت قرآن کریم، این نوشتار با روش تاریخی به گردآوری داده‌های مرتبط پرداخته، و با رویکردی تاریخی این رابطه را مورد واکاوی قرار می‌دهد. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که با توجه به (1) رواج وامگیری واژگانی در همه زبان‌ها، (2) تأثیر ناگزیر فضای فرهنگی مشترک بر اشتراکات واژگانی، (3) مشکل تعیین زبان مبدأ و زبان‌های واسطه در فرایند وام‌گیری، (4) مشکل تشخیص وام‌واژه از واژه عربی، (5) ورود واژگان دخیل به زبان عربی پیش از اسلام، (6) ناچیز بودن درصد وام‌واژگان سریانی در مقایسه با واژگان عربی قرآن، و (7) عدم تلازم اشتراک واژگانی و اقتباس اندیشه، وجود وام‌واژگان سریانی در قرآن نشانگر اقتباس از مسیحیت سریانی نیستند.

کلیدواژه‌ها English

واژگان دخیل
زبان سریانی
مسیحیت سریانی
وحیانیت قرآن
اقتباس

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 26 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 13 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 30 شهریور 1405