مطالعات دینی نبوت و امامت

مطالعات دینی نبوت و امامت

بررسی تأثیر عنصر «عاطفه» در قالب‌های اقناعی مواجهه امام رضا (ع) با مخاطب با نگاهی به روانشناسی شناختی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
‌دانش‌آموخته دکتری مدرسی معارف، گرایش مبانی نظری اسلام،دانشگاه معارف اسلامی قم، قم ، ایران
چکیده
یکی از الگوهایی که می‌تواند دانش روانشناسی شناختی را از محدودیت‌های تبیینی فرآیند شناخت خارج کند عنصر عاطفه است. مسئله پژوهش پیش رو اثبات ارتباط عامل عاطفی با صورت‌بندی معرفت است و با تبیینی که از نسبت عنصر عاطفه با اقناع مخاطب و فرآیند شش جزئی آن صورت خواهد گرفت این ارزیابی روشن می‌شود. بهره‌گیری از عامل عاطفی و چگونگی تأثیر آن بر مخاطب را می‌توان از معارف رضوی استخراج نمود و آن را الگویی کارآمد در توسعه روان‌شناسی شناختی به‌حساب آورد. در این پژوهش اثبات خواهد شد که چهار قالب اقناعی_شناختی «شنیدن پویای سخنان مخاطب»،«تحریک احساسات»،«عدم اعتناء» و «توجه ویژه» با عامل محرکی چون عنصر عاطفه بستر فرآیند شش جزیی اقناع را فراهم کرده و مخاطب بسته به آمادگی خویش از مرحله آگاهی تا کنش گری پیش خواهد رفت. پژوهش حاضر بر آن است که این مسئله را با توجه به کارکرد عنصر عاطفه در ابلاغ معرفت و اقناع فکری مخاطب، با مراجعه به کلام و سیره رضوی(ع) به روش توصیفی و تحلیلی ارائه کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Effect of The Element of "Emotion" in the Persuasive Forms of Imam Reza's Encounter with the Audience with a Look at Cognitive Psychology

نویسنده English

seyyd mojtaba Ahmadpanah
Graduated from the PhD program in Education, majoring in Theoretical Foundations of Islam, Qom University of Islamic Education, Qom, Iran.
چکیده English

One of the models that can take cognitive psychology knowledge out of the explanatory limitations of the cognitive process is the emotion element. The issue of the present research is to prove the relationship between the emotional factor and the formation of knowledge, and this assessment will be clarified by the explanation that will be made of the relationship between the emotion element and the audience's persuasion and its six-component process. The use of the emotional factor and how it affects the audience can be extracted from Razavi's teachings and it can be considered an efficient model in the development of cognitive psychology. In this research, it will be proven that the four cognitive-persuasive formats of "dynamic listening to the audience's words", "stimulating emotions", "ignoring" and "special attention" with a stimulating factor such as the emotion element provide the basis for the six-component process of persuasion, and the audience will progress from the stage of awareness to action depending on their readiness. The present research aims to present this issue in a descriptive and analytical manner, considering the function of the emotion element in conveying knowledge and intellectual persuasion of the audience, by referring to Razavi's (AS) words and character.

کلیدواژه‌ها English

Imam Reza's Life and Words
Emotion
Persuasion
Audience
Cognitive Psychology
ابن بابویه، محمد بن علی (1398ق). التوحید. قم، جامعه مدرسین.
ابن بابویه، محمد بن علی (1378ق). عیون اخبار الرضا. تهران، نشر جهان.
ابن بابویه، محمد بن علی (1403ق). معانی الاخبار. قم. جامعه مدرسین.
ابن فارس، احمد (1404ق). معجم المقاییس اللغه. قم. المکتب الاعلام الاسلامی.
اربلی، علی بن عیسی (1381ق). کشف الغمه فی معرفه الائمه. تبریز، بنی هاشم.
استرنبرگ، رابرت، و استرنبرگ، کارین (1393). روان‌شناسی شناختی. (سید کمال خرازی و الهه حجازی، مترجمان). تهران، سمت.
امینی، ابراهیم (1384). اسلام و تعلیم و تربیت. قم، بوستان کتاب.
اولیایی، احمد (1399). علوم شناختی و تحقیقات انسانی ـ اجتماعی. علوم انسانی اسلامی صدرا. 9 (35)، 50-55.
باقری، خسرو (1378). بررسی مفروضات فلسفی روان‌شناسی شناختی بر اساس فلسفه صدرایی. روان‌شناسی. (3) 11، 269-291.
برگر، ریموند میلتن (1393). شیوه‌های تغییر رفتار. (علی‌ فتحی آشتیانی، مترجم). تهران، سمت.
برمودس، هوزی لوئیس(1395). نظریه‌های علم شناخت. (سیدکمال خرازی، مترجم) تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
بیات، الناز، و بهرامی، حسین (1396). مخاطب‌شناسی. تهران، ادبیات روز.
بینگلر، اتولر (1376). ارتباطات اقناعی. (علی رستمی، مترجم). تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات و سنجش صداوسیما.
پارکز، آکاسیا سی، و استفان، ام شولر (1398). مداخلات روانی مثبت. (احمد علی‌پور و لیلا علمی‌منش، مترجم). تهران، نسل نو اندیش.
جلالی، حسین (1380). درآمدی بر بحث «بینش»، «گرایش» و «کنش» و آثار متقابل آن. معرفت، 10 (50)، 45-55
جوادی آملی، عبدالله (1386). ادب فنای مقربین. قم، اسراء.
حق‌شناس، علی‌محمد، انتخابی، نرگس، و سامعی، حسین (1388). فرهنگ معاصر هزاره. تهران، فرهنگ معاصر.
خرازی، سیدکمال (1395). واژه نامه علوم شناختی. تهران. فرهنگ معاصر.
خسروپناه، عبدالحسین (1396). منظومه فکری آیت الله العظمی خامنه‌ای؛ نظام بینشی. منشی و کنشی. تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
دهخدا، علی‌اکبر(1377). لغت‌نامه دهخدا. تهران، دانشگاه تهران.
راستین، امیر، کهنسال، علیرضا، و حسینی شاهرودی، مرتضی (1395). نقش ویژگی‌های هستی شناختی اراده در شناخت حقیقت آن از منظر حکمت صدرایی. حکمت اسراء، 8 (27)، 41-59.
راوندی، ق. (1409ق). الخرائج و الجرائح. قم، موسسه امام مهدی(عج).
روحانی، زینب‌سادات، و بهرامی احسان، هادی (1400). مقایسه مفهوم نفس در قرآن با مفهوم روان در روانشناسی. نظریه های اجتماعی متفکران مسلمان. 11 (23)، 33-56.
رید، ک. (1395). شناخت نظریه‌ها و کاربردها. (اصغر فروع الدین، مترجم). تهران، روان.
سیاسی، علی‌اکبر (1342). شخصیت و منش. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. 11 (2)، 111-128.
شرف‌الدین، سیدحسین (1399). مخاطب‌شناسی در ارتباطات تبلیغی. تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
شرف‌الدین، سیدحسین (1377). نگرش. معرفت. 7 (25)، 86-89.
شعاری‌نژاد، علی‌اکبر (1390). روان‌شناسی عمومی انسان. تهران، انتشارات اطلاعات.
صدرالدین شیرازی، م. (1428ق). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
طبرسی، احمد بن علی (1403ق). الاحتجاج علی اهل اللجاج. مشهد، مرتضی.
طبرسی، فضل بن حسن (1412ق). مکارم الاخلاق. قم. الشریف الرضی.
عابدی آرانی، احمد، و احتشام کیا، حمید (1402). تبیین عمل یا کنش‌گری انسان در سنت فکر اسلامی با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی بازخوانی مؤلفه‌های عمل‌ساز (قدرت، اراده، علم و اختیار). انسان‌پژوهی دینی، 20(50)، 157-178.
فردنبرگ،جی، و سیلورمن،گوردن (1395) علوم شناختی. (محسن افتاده حال، مترجم). تهران، مؤسسه آموزشی وتحقیقاتی صنایع دفاعی.
قاسمی،محمدرضا (1389).از علم تا عمل؛رابطه علم وعمل در حکمت اسلامی و اندیشه امام خمینی(ره). حکمت رضوی.9 (22و23)، 53-70.
کریستین، یان، و واگنر، هاگ، و هالیدی، سباستین (1385). روان‌شناسی عمومی. (ابوالقاسم بشیری، مترجم). قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
کارخانه، علی (1392). سیره سیاسی امام رضا(ع) و تحلیل مسئله ولایتعهدی. قم، بوستان کتاب.
کشی، محمد بن عمر (1409ق). اختیار معرفه الرجال (رجال الکشی). مشهد، دانشگاه مشهد.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1429ق). الکافی. قم، دارالحدیث.
گیل، دیوید، و ادمز، برجیت (1384). الفبای ارتباطات. ( محمد نبوی، مهران مهاجر و رامین کریمیان، مترجمان). تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات رسآن‌های.
کین، مارک جی (1396). فلسفه علم شناختی. (مصطفی تقوی، مترجم). تهران.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار لدررالاخبار. بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1379). فلسفه اخلاق. قم. موسسه امام خمینی (ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1394). آموزش فلسفه. تهران، نشر بین الملل.
مصطفوی، حسن (1375). التحقیق فی کلمات القرآن. تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مظفر،محمدرضا (1373) . اصول الفقه. قم، اسماعیلیان.
معین، محمد (1382). فرهنگ فارسی معین. تهران، سی­گل.
موسوی نسب، سیدمحمدرضا (1385). ایمان و تأثیر آن بر مبادی رفتار. معرفت. 15 (104)، 55-63.
نراقی، مهدی (1377). علم اخلاق اسلامی. (سید جلال‌الدین مجتبوی، مترجم). تهران، حکمت.
Balota, D.A. (2004). Cognitive psychology key readings. NewYork. ny psychology press.

  • تاریخ دریافت 11 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 30 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 27 آبان 1403