مطالعات دینی نبوت و امامت

مطالعات دینی نبوت و امامت

ویژگی‌های منبعث از مقام امامت امام مهدی(عج)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
حسن دین پناه
دانش‌آموخته دکترای ادیان، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران
10.22034/gr.2024.383450.1016
چکیده
امام‌مهدی (عج) -امام دوازدهم شیعیان- شخصیتی است که در پردة غیبت نهان است و هنگام فراهم‌شدن شرایط و مقدمات ظهور، ظاهر خواهد شد تا صلح و عدالت موعود را در جهان برقرار سازد. یکی از پرسش‌های مطرح این است که امام چه نقش‌ و ویژگی‌ خاصی دارد که فقط ایشان می‌تواند تحقق‌بخش صلح جهانی آخرالزمان باشد و دیگران مستقلاً و بدون وجود ایشان از تحقق آن عاجزند. براساس روایات و آموزه‌های شیعه، ویژگی‌های ایشان را به ابعاد گوناگون می‌توان تقسیم کرد که دسته‌ای از آن‌ها برخاسته از مقام امامت ایشان است. نوشتار پیش‌رو با هدف تعیین و تبیین این ویژگی‌ها، با روش تحلیلی-اسنادی و با استفاده از آیات و روایات به این موضوع پرداخته است. اصلی‌ترین این ویژگی‌ها، ولایت جهانی (دینی، سیاسی)، ولایت تکوینی، عصمت، عدالت، علم ویژة الهی، خلق ویژه، نصب و انتخاب الهی و حجت‌الله هستند که برای هدایت مردم به سعادت، وجود این خصوصیات در امام لازم و ضروری است.
کلیدواژه‌ها
امامت
امام‌ مهدی (عج)
ولایت تکوینی
ولایت دینی
ولایت سیاسی
عصمت

عنوان مقاله English

The characteristics of the position of Imam Mahdi

نویسنده English

Hasan Dinpanah
PhD in Religions, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran
چکیده English

Imam Mahdi (a.s.) - the twelfth Imam of the Shiites - is a figure who is hidden in the veil of occultation and will appear when the conditions and prerequisites for his reappearance are met to establish the promised peace and justice in the world. One of the questions raised is what special role and characteristics does the Imam have that only he can realize the global peace of the end times and others are unable to realize it independently and without his presence. Based on Shiite traditions and teachings, his characteristics can be divided into various dimensions, some of which arise from his position of Imamate. The following article aims to determine and explain these characteristics, using an analytical-documentary method and using verses and traditions. The most important of these characteristics are universal (religious, political) guardianship, creational guardianship, infallibility, justice, special divine knowledge, special creation, divine appointment and election, and the proof of God. The presence of these characteristics in an Imam is necessary and essential for guiding people to happiness.

کلیدواژه‌ها English

Imamate
Imam Mahdi
Creational Province
Religious Province
Political Province
Infallibility
قرآن کریم.
ابن بابویه، محمد بن على (1376). الأمالی. تهران‏، کتابچى.
ابن بابویه، محمد بن على (1395). کمال الدین و تمام النعمه. (علی‌اکبر غفاری، مصحح). تهران، اسلامیه. 
ابن بابویه، محمد بن على(1414). الاعتقادات. قم‏، المؤتمر العالمی للشیخ المفید.
ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم(1416). لسان العرب. (امین محمد، مصحح). بیروت، دار احیاء التراث العربی.
بحرانى، ابن میثم(1416). ‏قواعد المرام فی علم الکلام. ‏قم‏، مکتبه آیت‌الله المرعشی.
جوادی آملی، عبداللّه(1369). پیرامون وحی و رهبری. تهران، الزهراء.
حر عاملى، محمد بن حسن(1409). وسائل الشیعه. قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام.‏
حسن‌زاده آملی، حسن(1372). انسان کامل از دیدگاه نهج‌البلاغه. قم، قیام.
حلی(1413). کشف المراد فى شرح تجرید الاعتقاد، تعلیقات حسن زاده آملی. قم‏، مؤسسه النشر الإسلامی‏.
سیدابن‌طاووس، على بن موسى(1348).  اللهوف على قتلى الطفوف. تهران، جهان.‏‏
شبیری، محمدجواد و منفرد، افسانه(1375). توقیع. دانشنامه جهان اسلام. تهران، بنیاد دایره‌المعارف اسلامی.
شریف الرضى، محمد بن حسین (1379). نهج البلاغه. (محمد دشتى، مترجم). قم، مشهور.
شعار، جعفر(1367). آوه. دائره المعارف بزرگ اسلامی. تهران، مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.
شهرستانى(1364). محمد، الملل و النحل. قم‏، نشر الشریف الرضی.
صافی گلپایگانی، لطف­الله (1360). ولایت تکوینی و ولایت تشریعی. قم، مؤسسه الامام المهدی.
صافی گلپایگانی، لطف­الله (1380). منتخب الأثر فی الإمام الثانی عشر(علیه السلام). قم، مکتبه آیه الله العظمى الصافی الگلپایگانی.
صدرالمتألهین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1383). شرح أصول الکافی. مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى تهران.
صفار، محمدبن‌حسن‏(1404). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد(ص). قم‏، مکتبه آیه‌الله المرعشی النجفی‏.
طباطبایی، سید محمدحسین (1378). شیعه در اسلام. قم‏، دفتر نشر اسلامى.
طباطبایی، سید محمدحسین(1417). ‏المیزان فى تفسیر القرآن. ‏قم‏، دفتر نشر اسلامی.
طوسى، محمد بن حسن (1425). الغیبه. قم، مؤسسه المعارف الإسلامیه.
علم الهدی، سیّد مرتضی(1410). ‏الشافی فی الإمامه، تهران‏، مؤسسه الصادق (ع).
فیاض لاهیجی (۱۳۸۳). گوهر مراد. تهران، نشر سایه.
فیاض لاهیجی(۱۳۷۲). سرمایه ایمان در اصول اعتقادات. تهران، الزهراء.
کورانی، علی(1411). معجم احادیث الامام المهدی (ع). قم، مؤسسه المعارف الاسلامیه.
کلینى، محمد بن یعقوب(1407). الکافی. تهران، دار الکتب الإسلامیه.
مجلسى، محمد باقر (1377). زندگانى حضرت امام موسى کاظم علیه السلام در بحارالانوار. (موسى خسروى‏، مترجم). ‏تهران‏، اسلامیه‏.
مجلسى، محمد باقر(1403). بحارالانوار، چاپ دوم‏، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
محمدی ری‌شهری، محمد (1393). دانش‌نامه امام مهدی (ع). قم، دارالحدیث.
مصباح یزدى، محمد تقى (1390). انسان‌شناسی در قرآن. قم، موسسه امام خمینی (ره).
مصباح یزدى، محمد تقى(1394). حکیمانه‌ترین حکومت. قم، مؤسسه امام خمینی(ره).
مطهرى، مرتضی (1390ب). امامت و رهبری. مجموعه‏ آثار، تهران، صدرا.
مطهرى، مرتضی(1390الف). ولاء­ها و ولایت­ها.مجموعه‏ آثار. تهران، صدرا.
مفید، محمد بن نعمان (1413ب). الافصاح فی الامامه. قم‏، المؤتمر العالمی للشیخ المفید‏.‏
مفید، محمد بن نعمان (1413ت). النکت الاعتقادیه. قم‏، المؤتمر العالمی للشیخ المفید‏.‏
مفید، محمد بن نعمان (1413ث). أوائل المقالات فی المذاهب و المختارات.‏ قم‏، المؤتمر العالمی للشیخ المفید‏.‏
مفید، محمد بن نعمان(1413الف). الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد. قم‏، کنگره شیخ مفید‏.
نوری طبرسی، میرزا حسین(1386). نجم ثاقب. قم، مسجد جمکران.

  • تاریخ دریافت 07 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 04 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1403