مطالعات دینی نبوت و امامت

مطالعات دینی نبوت و امامت

مبانی ابن ابی جمهور احسائی در مسئلۀ ولایت پیامبر (ص) و ائمه (ع)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه مذاهب اسلامی، دانشکده مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، ایران، قم
چکیده
تلقی عمومی بر تحقق کرامت به دست اولیاء الهی است، اما مسئلۀ ولایت تکوینی از مسائل اختلافی میان اندیشمندان مسلمان است. در اینکه فاعل حقیقی در تصرف خارق‌العاده کیست و محدودۀ تصرف ائمه (ع) چقدر است، میان عالمان اختلاف نظر وجود دارد. بررسی مبانی ابن ‌ابی جمهور در مسئلۀ ولایت حائز اهمیت است؛ او از اوّلین متکلمان شیعی است که مبانی تصوف را وارد علم کلام کرد و «ولایت» را با مبانی صوفیه تبیین کرد. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی، به تبیین مبانی ابن ‌ابی ‌جمهور در مسئلۀ ولایت پرداخته است. از مبانی او در مسئلۀ ولایت، می‌توان به وحدت شخصیۀ وجود، قاعدۀ الواحد، قاعدۀ علیت و حقیقت محمدیه اشاره کرد. او با پذیرش مبانی مذکور و تأثیر تام از تصوف ابن‌عربی و حکمت اشراق، مبانی آنان را در تبیین تصرف تکوینی پیامبر (ص) و ائمه(ع) گردن نهاده و در مقابل دیدگاه متکلمان مطرح کرده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Principles of Ibn Abi Jumur al-Ahsa'i on the Issue of the Wilāyat of the Prophet and Imams

نویسنده English

Jafar Rahimi
Assistant Professor, Department of Islamic Religions, Faculty of Islamic Religions, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

The general opinion is that the realization of dignity is in the hands of divine saints, but the issue of guardianship is one of the controversial issues among Muslim thinkers. There is a difference of opinion among the scholars as to who is the real actor in the extraordinary possession and what is the extent of the possession of the imams (peace be upon them). Examining the foundations of Ibn Abi Jumhur on the issue of wilāyat is important; He is one of the first Shiite theologians who introduced the principles of Sufism into theology and explained "wilāyat" with the principles of Sufism. This research has explained the principles of Ibn Abi Jumhur in the matter of the province with a descriptive-analytical method. Among his foundations in the matter of wilāyat, we can mention the particularity unity of existence, al-wahed rule, principle of causality, and the truth of Muhammadiyah. By accepting the aforementioned principles and the full influence of Ibn Arabi's Sufism and the Illuminationist philosophy, he has put their principles in explaining the formative possession of the Prophet and Imams and has put them in front of the views of theologians.

کلیدواژه‌ها English

Wilāyat
Ibn Abi Jumur al-Ahsa'i
Formative Possession
Wilāyat-i Takwīnī
قرآن کریم.
احسائی، محمدبن علی‎بن ابی‎جمهور (۱۳۲۴). المجلی (الموسوم بمسلک الافهام و النور المنجی من الظلام). بی‎جا، بی‌نا.
احسائی، محمدبن علی‎بن ابی‎جمهور (۱۴۳۴). النور (المنجی من الظلام). (رضا یحیی‎پور فارمد، مصحح). بیروت، دارالمحجة البیضاء.
احسائی، محمدبن علی‎بن ابی‎جمهور (۱۴۳۴). حاشیة مسلک الافهام. (رضا یحیی‎پور فارمد، مصحح). بیروت، جمعیة ابن‎ابی‎جمهور الاحسائی لاحیاء التراث، دارالمحجة البیضاء.
احسائی، محمدبن علی‎بن ابی‎جمهور (۱۴۱۴). زادالمسافرین فی اصولالدین. (احمد الکنانی، مصحح). بیروت، مؤسسة ام‎القری لاحیاء التراث.
حافظیان بابلی، ابوالفضل (1391). جمع‎الجمع اشتباهات؛ از فهرست‎نگاری تا تصحیح متون. گزارش میراث، 2(3)، 50 ـ 52.
رحیمی، جعفر (1393). بررسی تطور تاریخی ولایت تکوینی از حکیم ترمذی تا ابن عربی در متون منثور عرفانی. مطالعات عرفانی، 10(20). 71 ـ 94.
اشمیتکه، زابینه (1380)، تأثیر شمس‎الدین شهرزوری بر ابن ابی ‎الجمهور احسائی. (محمدکاظم رحمتی، مترجم). کتاب ماه دین، 5(49 و 50)، 46 ـ 53.
مجلسی، محمدباقربن محمدتقی (1404). بحارالانوار. بیروت، ‏مؤسسة الوفاء.
شیبی، مصطفی (۱۳۵۳). همبستگی میان تصوف و تشیّع. (علی‎اکبر شهابی، ترجمه). تهران، دانشگاه تهران.

  • تاریخ دریافت 16 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 23 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1403