مطالعات دینی نبوت و امامت

مطالعات دینی نبوت و امامت

اربعین، استمرار تجلّی نفس قدسی امام معصوم

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
مرتضی خسروشاهی
دانش آموخته دکتری تصوف و عرفان اسلامی، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم
10.22034/gr.2024.128710
چکیده
نفس از منظر دین و حکمای اسلامی جوهری الهی و دارای مراتبی چون نفس نباتی، حیوانی و انسانی است؛ و نفس قدسی را می‌توان از بالاترین مراتب نفس انسانی دانست. صاحب این نفس به دلیل رهایی از تعلقات و نیز پیراستگی از هرگونه رجس و پلیدی، به تدریج به مراتب عالی‌تری دست می‌یابد و دارای تجلیاتی در عالم هستی است. در واقع، این تجلیات نشان‌دهنده وساطت فیض الهی و نیز ارشاد و دستگیری بندگان خدا هستند که از جمله مسئولیت‌های پیشوایان معصوم و اولیای خاصۀ الهی به شمار می‌آیند. نفس قدسی به موجب خصایصی که دارد، توانایی تأثیرگذاری عمیق و منحصربه‌فردی در زندگی انسان‌ها دارد و تجلیات آن در عرصه‌های مختلف وجود محسوس است. این تجلیات قدسی که زمان و مکان در آن تأثیری نخواهد داشت، امروزه در رویدادی مانند زیارت اربعین به وضوح دیده می‌شود. این مراسم نمادی از اکمال ایمان و بندگی، تجدید عهد و پیمان با ولایت، احیای فرهنگ آزادی‌خواهی و قیام برای خداست. همچنین، آن می‌تواند به عنوان پلی برای اتصال مکتب عاشورا و مکتب ظهور تلقی شود؛ که در آن مؤمنان گرد هم می‌آیند و با تجدید ارتباط با اهداف والای دین، مسیر خود را در تحقق آرمان‌های الهی هموار می‌سازند. این تجلیات، به‌ویژه در زیارت اربعین، نشان‌دهنده یک حرکت جمعی و الهی در سطحی وسیع هستند.
کلیدواژه‌ها
اربعین
نفس
نفس قدسی
امام معصوم
زیارت

عنوان مقاله English

Arbaeen, the Continuation of the Manifestation of the Holy Soul of the Infallible Imam

نویسنده English

Morteza Khosroshahi
PhD in Sufism and Islamic Mysticism, Faculty of Mysticism, University of Religions and Denominations, Qom
چکیده English

From the perspective of Islamic religion and scholars, the soul is a divine essence and has levels such as the plant, animal, and human soul; and the sacred soul can be considered one of the highest levels of the human soul. The owner of this soul, due to being free from attachments and also being purified from any impurity and dirt, gradually reaches higher levels and has manifestations in the world of existence. In fact, these manifestations indicate the mediation of divine grace as well as the guidance and support of God's servants, which are among the responsibilities of the infallible leaders and special saints of God. Due to its characteristics, the sacred soul has the ability to have a deep and unique impact on human lives, and its manifestations are tangible in various areas of existence. These sacred manifestations, which are unaffected by time and place, are clearly seen today in events such as the Arba'in pilgrimage. This ceremony is a symbol of the completion of faith and servitude, the renewal of the covenant with the guardianship, the revival of the culture of freedom-seeking, and the uprising for God. It can also be seen as a bridge connecting the schools of Ashura and the schools of the Revelation, where believers come together and, by renewing their connection with the lofty goals of religion, pave their way to the realization of divine ideals. These manifestations, especially in the Arba'in pilgrimage, represent a collective and divine movement on a large scale.

کلیدواژه‌ها English

Arbaeen
Nafs
Nafs Qudsi
Imam Masoom
Ziyarat
قرآن‌کریم.
ابن‌بابویه، علی بن محمد (1395). کمال الدّین و تمام‌النّعمه. تهران، اسلامی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1413). من لا یحضره الفقیه. (علی‌‌اکبر غفاری، مصحح). قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
ابن‌بابویه، محمد بن علی و محمد بن محمد بن نعمان مفید، (1414ق). اعتقادات الامامیه و تصحیح الاعتقاد. قم، کنگره شیخ مفید.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله (بی‌تا). رسالة فی السعادة، در رسائل، قم، بیدار.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله (1375). النفس من کتاب الشفا. (حسن‌‌زاده آملی، محقق). قم، مرکز النشر التابع لمکتب الاعلام الاسلامی.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله (1404). الشفا (الالهیّات)، (سعید زائد، مصحح). قم، کتابخانه آیت‌ اللّه مرعشى نجفى.
ابن‌طاووس، رضی‌الدین علی بن موسی (بی‌تا). الملاحم والفتن فی ظهورالغائب المنتظر. بیروت، موسسة الاعلمی.
ابن‌قولویه، جفر بن محمد (1377). کامل الزیارت. (ذهنی تهرانی، مترجم). تهران، پیام حق‏.
ابن‌مشهدی، محمد بن جعفر (1419). المزار الکبیر. قم، دفتر انتشارات اسلامى.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب. بیروت، دار صادر.
اردبیلی، سید عبدالغنی (1392). تقریرات فلسفی امام خمینی. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر امام خمینیŠ.
امام‌جمعه‌زاده، سیدجواد (1378). آزادی در اسلام. پژوهشنامۀ انقلاب اسلامی، 1( 2)، 196-209.
آشتیانی، سید‌جلال‌الدین (1370). شرح مقدمۀ قیصری بر فصوص. تهران، امیرکبیر.
آملی، سیدحیدر (1368). جامع الاسرار و منبع الأنوار. تهران، علمی فرهنگی.
جامی، عبدالرحمن (1370). نقد النصوص فى شرح نقش الفصوص. (سید جلال‌الدین آشتیانی، محقق). تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى‏.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409). وسائل الشیعه. قم، مؤسسة آل البیت‰.
خمینی، سیدروح‌‌الله (1376). مصباح الهدایة إلى الخلافة و الولایة. (سیدجلال‌الدین آشتیانی، محقق). تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى‏Š.
خمینی، سیدروح‌‌الله (1394). اربعین حدیث. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ.
دهخدا، علی‌‌اکبر (1377). لغت‌نامه. تهران، دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412). المفردات فی غریب القرآن. بیروت، دارالعلم.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1381). المبدأ و المعاد. (محمد ذبیحی و شاه‌نظری، مصححان). تهران، بنیاد حکمت صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981م). الحکمة المتعالیه. بیروت، دار احیاء التراث العربی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1360). رسالة الولایه. قم، مؤسسه اهل البیت‰.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1384). مباحث علمی در تفسیر المیزان. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417). المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعۀ مدرسین.
الطریحی، فخرالدین (1408). مجمع البحرین. بی‌جا، مکتب النشر الثقافه الاسلامیه.
عمید زنجانی، عباسعلی (بی‌تا). مبانی اندیشۀ سیاسی در اسلام. تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
عیّاشی، محمد بن مسعود (1380). التفسیر العیاشی. (محلاتی، مصحح). تهران، المتبعة العلمیة.
فتال نیشابوری، محمد بن‌احمد (1366). روضة الواعظین. (ترجمه محمود مهدوی دامغانی، مترجم). تهران، نشر نی.
فخر رازی، محمد بن‌عمر (۱۴۲۰ق). مفاتیح الغیب. بیروت، دارالتراث العربی.
فناری، شمس‌الدین محمد (1388). مصباح الانس. قم، اشراق.
قریشی، سیدعلی‌اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران، دارالکتب الاسلامی.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407). الکافی. تهران، دارالکتب الاسلامی.
کوفی، فرات بن ابراهیم (1410). تفسیر کوفی. (محمد کاظم، مصحح). تهران، وزارة الإرشاد الإسلامی‏.
لاهیجی، محمد (بی‌تا). مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز. بی‌جا، کتابفروشی محمودی.
مجلسی، محمد‌ باقر (1403). بحارالأنوار. بیروت، مؤسسة الوفا.
مجلسی، محمد‌ باقر (1423). زادالمعاد ـ مفتاح الجنان. (علاءالدین اعلمی، مصحح). بیروت، موسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
مصطفوی، حسن (1360). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مطهری، مرتضی (1372). مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی. تهران، صدرا.
مطهری، مرتضی (1373). گفتارهای معنوی، تهران، صدرا.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1375). مثنوی معنوی. (مهدى آذر یزدى‏، مصحح). تهران، پژوهش.‏
نعمانی، محمد بن ابراهیم (1397). الغیبه للنعمانی. تهران، صدوق.

  • تاریخ دریافت 23 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 24 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 12 تیر 1403