مطالعات دینی نبوت و امامت

مطالعات دینی نبوت و امامت

گسترۀ شریعت پیامبران اولوالعزم با تکیه‌بر دیدگاه آیت الله سبحانی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه فقه و حقوق، دانشکده علوم و معارف، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران
چکیده
گسترۀ شریعت پیامبران اولوالعزم یکی از مباحث مهم اصل نبوت است. جهانی بودن یا نبودن نبوت این انبیا به چه میزان در اولوالعزم بودن آن‌ها مدخلیت دارد؟ آیت الله سبحانی ازجمله اندیشمندانی است که، برخلاف دیدگاه مشهور، صرفاً جهانی بودن شریعت پیامبر اکرم (ص) را پذیرفته و نبوت دیگر پیامبران اولوالعزم را منطقه‌ای و مختص‌به قوم خاص می‌داند. به‌همین‌دلیل، تحلیل و بررسی دیدگاه ایشان اهمیت ویژه‌ای دارد. روش این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و انتقادی است و سؤال اصلی این تحقیق عبارت است از اینکه آیت الله سبحانی باتوجه‌به چه ادله‌ای درصدد اثبات منطقه‌ای بودن نبوت برخی از پیامبران اولوالعزم بوده و به چه میزان می توان این ادله را پذیرفتنی دانست؟
آیت الله سبحانی برای اثبات نظریۀ خود (اختصاص نبوت حضرت نوح، ابراهیم، موسی و عیسی به قوم خودشان و جهانی نبودن آن) ادلۀ نقلی و عقلی اقامه کردند و تکیۀ ایشان در ادلۀ نقلی بیشتر بر ظهور آیات در ارسال این انبیا به سمت قوم خود است و در ادلۀ عقلی هم تأکید‌بر ناکافی بودن زیرساخت‌های لازم برای عمومی شدن دعوت این انبیاست؛ در‌حالی‌که، در برداشت از ادلۀ نقلی میان هستۀ اولیۀ دعوت و مخاطبان نهایی دعوت فرق گذاشته نشده است و اگر چنین فرق‌گذاری صورت بگیرد، جهانی بودن نبوت آن‌ها امری مسلم و ‌انکار‌ناپذیر است. ادلۀ عقلی نیز با مشارکت دادن نبوت تبلیغی و بالابردن سطح فهم مردم پاسخ‌دادنی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The scope of the Shari'a of the Ulul Azmi Prophets, relying on the view of Ustadh Subhani

نویسنده English

Mehdi Nosratian Ahoor
Associate Professor, Department of Jurisprudence and Law, Faculty of Sciences and Education, University of Quran and Hadith, Qom, Iran
چکیده English

The scope of the law of the Ulul Azmi Prophets is one of the important issues of the principle of prophethood. To what extent does the universality or non-universality of the prophethood of these prophets interfere with their determination? Ustadh Subhani is one of the thinkers who, contrary to popular belief, has accepted only the universality of the Shari'ah of the Holy Prophet and considers the prophethood of other Ulul Azmi Prophets as regional and specific to a particular nation. For this reason, analyzing and examining their point of view is of particular importance. The method of this research is descriptive-analytical and critical and the main question of this research is that according to what arguments did Ustadh Subhani try to prove the regionality of the prophethood of some of the Ulul Azmi Prophets and to what extent did he consider these arguments acceptable? To prove his theory (attributing the prophethood of Noah, Abraham, Moses, and Jesus to their own people and the non-universality of those narrations), Ustadh Subhani presented narrative and rational arguments. And in rational arguments, the emphasis is on the inadequacy of the necessary infrastructure to make the invitation of these Prophets public. However, in the interpretation of the narrations, there is no difference between the original core of the invitation and the final audience of the invitation, and if such a distinction is made, the universality of their prophethood is certain and undeniable. Rational arguments can also be answered by sharing the prophetic propagation and raising people's level of understanding.

کلیدواژه‌ها English

Prophethood
Ulul Azmi
Messenger
Prophet
قرآن‌کریم.
ابن‌اثیر جزری‏ (1367). النهایة فی غریب الحدیث‏، قم، مؤسسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان.
ابن‌فارس، ابی‌الحسین احمد (1391ق). معجم مقاییس اللغه، مصر، مطبعة البابی الحلبی و اولاده.
ابن‌منظور (1414ق). لسان العرب‏، سیدجمال الدین میر دامادى‏، بیروت، دار الفکر ـ دار صادر.
جوادی آملی، عبداللّه (1372). شریعت در آینۀ معرفت، قم، مؤسسۀ فرهنگی رجاء.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن، صفوان عدنان داودى، دمشق، دارالعلم الدار الشامیة.
زمخشرى، محمود (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب العربی.
سبحانی، جعفر (1412ق). الإلهیئت على هدى الکتاب و السنة و العقل،‏ قم، المرکز العالمی للدراسات الإسلامیة.
سبحانی، جعفر (1425ق). الفکر الخالد فی بیان العقائد،‏ قم، مؤسسۀ امام صادق†.
ـــــــــــــــ (1421ق). مفاهیم القرآن، قم، مؤسسۀ امام صادق†.
ابن‌نعمان، محمد بن محمد (شیخ مفید) (1413ق)‏. النکت الاعتقادیة، قم‏، الموتمر العالمی للشیخ المفید.
طباطبایى، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
طوسى‏، خواجه نصیرالدین (1413ق). قواعد العقائد، على حسن خازم‏، لبنان، دار الغربة.
مجلسى، محمد‌باقر (1403ق). بحار‌الأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
ابوعبدالله مقداد بین عبدالله (فاضل مقداد) (1412ق‏). الاعتماد فی شرح واجب الاعتقاد، ضیاء الدین بصرى‏، مشهد، مجمع البحوث الإسلامیة.
فیاض لاهیجى‏، گوهر مراد و زین‌العابدین قربانى (1383). تهران‏، نشر سایه.
فیض کاشانی‏ (1425ق). انوار الحکمة، محسن بیدارفر، قم‏، بیدار.
ف‍ی‍وم‍ی‌، اح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ع‍ل‍ی‌ ال‍م‍ق‍ری‌ (1414ق). ال‍م‍ص‍ب‍اح‌ ال‍م‍ن‍ی‍ر، دارال‍ق‍ل‍م‌، ب‍ی‍روت‌‌.
کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏ (1407ق). الکافی، على‌اکبر غفارى و محمد آخوندى، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
مراغى، احمد بن مصطفى (بی‌تا). تفسیر المراغى، بیروت، داراحیاء التراث العربى.
مصطفوى، حسن (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، مرکز الکتاب للترجمة و النشر، تهران.
مطهرى، مرتضی (1370). خاتمیت، قم، صدرا.
مغنیه، محمدجواد (1424ق). تفسیر الکاشف، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد (1390). المعتمد فی اصول الدین، ویلفرد مادلونگ، تهران، میراث مکتوب.

  • تاریخ دریافت 14 فروردین 1400